Grande Finale Kracht on Tour: wat ik er leerde

We_Can_Do_It!Afgelopen vrijdag was ik op uitnodiging van Van Hulley mee naar de Grande Finale van Kracht on Tour in Den Haag. Voor wie Kracht on Tour niet kent: dit was een tweejarig programma van het ministerie OCW waarin Jet Bussemaker zes regio’s bezocht om afspraken te maken over een betere financiële positie van vrouwen. Emancipatie dus. Daar heb ik helemaal niks mee. Tenminste: dat dacht ik tot vrijdag. Vrijdag was een eye opener.

“We”
Ik houd me over het algemeen ver van vrouwenclubs en empowerment-events. Sterker: ik word er heel erg kriebelig van. Zo ook vrijdag. Een workshop waarbij vrouwen nestjes vormen en elkaar bewust veren in de reet steken omdat “we” succes niet genoeg vieren: ik kon er niets mee en blies melig de aftocht. De champagne is bij mij niet aan te slepen; ik vier succes vaak en veel. Ik vier het overigens ook als ik hard op mijn bek ga, maar dat terzijde.

Het is dat “we” waar ik niet tegen kan. Ik herken me namelijk nooit in dat “we”. We zouden niet trots genoeg zijn, we zouden onze talenten niet genoeg uitdragen, we zouden te bang en te onzeker zijn, we zouden ons tegen laten houden door mannen. “We” is niet ik. Ik voel me eigenlijk nooit aangesproken.

Niks nieuws
Daar maakte ik eigenlijk al lang een grove (en misschien ook wel arrogante) denkfout, besefte ik. In een zaal met honderden vrouwen, een handjevol mannen, minister Bussemaker zelf en Koningin Máxima (!) luisterde ik naar onder andere Annemarie van Gaal. Zij pleitte, zoals ze vaak doet, voor niet piepen, maar gewoon doen. Voor het niet laten belemmeren van ambitie en talent door mensen die je liever normaal zien doen dan gek. Voor risico’s durven nemen en daar zelf verantwoordelijkheid voor dragen. Voor zélf.

“Ja, duh” dacht ik. Heel erg eens met Annemarie, maar geen nieuws. Niet voor mij.
En toen besefte ik hoeveel geluk ik heb gehad.

Fuck de consensus zit in mijn DNA
Vlak voor het programma begon noemde ik nog: mijn moeder zou trots op me zijn. Zij was nogal van de vrouwenemancipatie. Las de Opzij, werkte bij een organisatie die vrouwen hielp bij hun financiële zelfstandigheid, haar boekenkast stond vol met empowermenttitels. En: ze was alleenstaande, werkende moeder. Financieel ontzettend onafhankelijk, dus. Ik maakte vaak Opzijgrapjes en riep regelmatig gekscherend dat ik wel even “Spiegel van de Ziel” zou doorbladeren als ze me iets probeerde bij te brengen. Niet heel aardig, nee. Ik was een irritante puber.

Maar het is wel mijn moeder geweest die op die manier de basis heeft gelegd voor wat ik vandaag kan doen. Dat snapte ik ineens, toen, daar. Voor mij is het heel vanzelfsprekend dat ik werk, geld verdien en niet zeur over moeilijk en zwaar. Ik heb altijd geleerd dat ik alles kan bereiken, dat er geen grenzen zijn tenzij ik ze zelf bepaal. Dat zit in mijn DNA. Ik weet niet anders. En, misschien nog wel belangrijker: ik heb elke dag gehoord dat ik goed ben zoals ik ben. Dat ik me nooit door iemand anders mag laten wijsmaken dat ik iets niet kan. En dat de wereld voor me open ligt zolang ik dat zelf wil. Oh en mijn vader? Die leerde mij dat anders zijn dan anderen helemaal geen probleem is. Dat opvallen gewoon mag. Fuck de consensus, zeg maar. Ook dat zit in mijn DNA.

En daar heb ik heel veel geluk mee gehad.

Die basis heeft lang niet iedereen. En dan moeten dingen die voor mij heel vanzelfsprekend zijn van heel ver komen. Dat snap ik. Dat snap ik sinds vrijdag ook beter. Zo ook de workshop waarin bewust succes werd gevierd omdat “we” dat niet genoeg doen. Ook al herken ik mezelf daarin nog steeds niet.

Geen garantie op succes (of falen)
Een kritische kanttekening bij mijn eigen inzicht: ik heb geluk gehad met die basis, maar heb het uiteindelijk toch gewoon zelf moeten doen. Zo’n basis is geen garantie voor succes, zoals het ontbreken van een dergelijke basis nooit een garantie mag zijn voor het ontbreken van succes. Ik geloof nog steeds in wat Annemarie goed verwoordde: je bent zelf verantwoordelijk. Niet zeuren, gewoon doen. En je door niemand laten tegenhouden.

Ja, natuurlijk is dat een uitdaging. Ook voor mij. Goddank voor de Fuck-de-Consensus-les van mijn vader. Ik kan niet eens meer tellen hoeveel mensen riepen dat het zo onverstandig was een vaste aanstelling vaarwel te zeggen en voor mezelf te beginnen. Met mijn kind en hypotheek. Houd dan nog maar eens de middelvinger fier in de lucht. Figuurlijk dan.

Sleutel tot succes
Maar die middelvinger is wel mijn sleutel tot succes, dat geloof ik echt. Dus die is er nog steeds. Als mensen achter mijn rug om nare dingen roepen of schrijven, bijvoorbeeld. Of als me gezegd wordt dat ik ergens niet genoeg verstand van zou hebben omdat ik een vrouw ben. Als me bezorgd coaching wordt aangeboden omdat het als alleenstaande-moeder-zpp’er wel bijna onmogelijk moet zijn het hoofd boven water te houden.

Misschien nog wel belangrijker: ik steek ‘m ook regelmatig op naar mezelf. Als ik mezelf wel betrap op piepen, als ik neig iets niet doen omdat ik bang ben dat het wel eens zou kunnen mislukken, als ik stiekem ineens rekening houd met mogelijke criticasters. Dan verdien ik een stevige trap onder mijn kont. En die geef ik mezelf dan ook.

Simpel?
Klinkt simpel, misschien. Is het niet. Want ook ik ben gewoon onzeker soms, of in paniek. En er zitten echt dingen tegen, flink ook af en toe. Zakelijk en privé. Ook ik “worstel met balans”, ook ik stort wel eens huilend mijn bed in na een dag van veel tegenslag en ook ik zie soms als een berg op tegen de dag daarop. Simpel is het dus echt niet, maar voor wie eigenlijk wel? Niemand heeft gezegd dat het allemaal één groot feest zou zijn, denk ik dan altijd maar.

Er is geen geplaveid pad naar succes, hoe dat er ook maar uit mag zien. Voor niemand. Dus als je iets wilt, wat dan ook, dan heb je dat pad inderdaad zelf te creëren. En dat is mogelijk. Heel goed zelfs. Zolang je de middelvinger fier in de lucht houdt naar zij die het niet begrijpen en openstaat voor zij die het wel begrijpen. Zolang je de bereidheid hebt om genadeloos op je bek te gaan en te stoppen met “ja maar”. Zolang je jezelf een schop onder de kont wilt geven wanneer nodig. Zolang je bereid bent hard te werken. En inderdaad: hulp te vragen waar nodig.

Dat was in grote lijnen de boodschap van vrijdag. En dat besef doen landen: daar zijn de vele empowerment programma’s ontzettend geschikt voor, daarin kunnen workshops -met of zonder nestjes- veel betekenen. Wat ook maar werkt. En dan gewoon doen.